Povešću te / Odvešću te / Dovešću te - Vodič za svakog od nas!

Novi Beograd – najveći državni projekat

21. sep 2016.

Odmah posle Drugog svetskog rata i revolucionarne smene vlasti, došlo je do ideje da se gradi Novi Beograd.

Novi Beograd – najveći državni projekat
Odmah posle Drugog svetskog rata i revolucionarne smene vlasti, došlo je do ideje da se gradi Novi Beograd. Pošto su predratni planovi pali u vodu jer je bilo skupo isušiti močvarni teren, za nove vlasti to nije bio problem. Za njih je Novi Beograd bio jedna vrsta “državnog projekta”, u kojem je trebalo tu, nadomak starog Beograda, da se izgradi jedan novi i moderni grad – socijalistički grad za novog “socijalističkog čoveka”.
 
Posleratna priča o izgradnji Novog Beograda počinje 1947. godine, kada se organizuje omladinska radna akcija čiji je zadatak bio rad na pripremi terena za početak gradnje i da se pripreme objekti za smeštaj brigadira koji će graditi Novi Beograd. Sama izgradnja počinje 11. aprila 1948. godine. Tada počinje izgradnja na nekoliko lokacija – Palata federacije (zgrada SIV-a), Studentski grad, hotel Jugoslavija, zgrada KBC Bežanijska kosa (tada predviđena za Šumarski fakultet), naselje Tošin bunar (Paviljoni). Prvi izgrađeni objekat bila je zgrada Radničkog univerziteta, današnja Politehnička akademija. Ona je svečano otvorena 29. novembra 1949. godine. Pošto je ubrzo po gradnji Novog Beograda Jugoslavija došla u sukob sa SSSR-om, došlo je do ekonomske krize, pa je i gradnja Novog Beograda obustavljena 1950. godine.
 
 
Prvi Novobeograđani bili su stanovnici Paviljona, koji su tada već bili delom izgrađeni. Pošto je izgradnja Novog Beograda bila prekinuta, oni su bili orijentisani na Zemun, jer je to ustvari nekada bila njegova periferija. Čitavu deceniju tokom 1950-ih, gradnja je bila simbolična – završetak Paviljona i završetak Palate federacije i KBC Bežanijske kose, kao i Studentskog grada. U međuvremenu je 1952. godine formirana Opština Novi Beograd.
 
Takođe, tokom 1950-ih se radi na ponovonom pokretanju izgradnje, pa se 1956. formira i Direkcija za izgradnju Novog Beograda, na čelu sa Tomom Devaldom. A već krajem 1950-ih počinje izgradnja “Eksperimentalnog naselja” po metodi prenapregnutog betona Branka Žeželja. Već početkom 1960-ih, dolazi do masovne izgradnje Novog Beograda. Najpre kraj oko Fonatne – blokovi 1, 2, 3 i 4, pa blokovi 21, 28 i 29 i blokovi 45 i 70. Takođe, 1962. se otvara novi aerodrom u Surčinu, pa stari biva zatvoren, a 1967. počinje izmeštanje stare pruge. Ovo u mnogome doprinosi razvoju Novog Beograda, a upravo tih godina, od 1965. do 1974. na čelu Beograda je Branko Pešić, koji daje veliku podršku graditeljima. U ovom novom periodu gradnje, izgradnju ne vrši omladina već građevinska preduzeća, a omladinske radne akcije se organizuju tek 1968., ’69. i ’70., kada omladina pomaže u izmeštanju pruge i izgradnji auto-puta. Uporedo se gradi i most Gazela i svečano otvara decembra 1970. godine.
 
Nakon toga, tokom 1970-ih i 1980-ih nastavlja se masovna gradnja Novog Beograda, koja kontinuirano traje do danas, kaže za 4.zida Ivan Morić, poznavalac istorije Novog Beograda.
 
Koji blok/zgrada ima najviše stanovnika?
 
Najmnogoljudiniji blokovi Novog Beograda su svakako 45. i 70., prosto jer su najveći. Najmnogoljudnija zgrada na Novom Beogradu je sigurno zgrada iz bloka 21 tzv. “lamela” koja je u obliku dvostrukog latiničnog slova S. Ona je dugačka skoro kilometar i u njoj živi oko 3 500 ljudi. Evo slike:
 
 
Da li je Novi Beograd građen po ugledu na neko drugo naselje u Evropi?
 
Novi Beograd nije imao neki određeni uzor, jer je u toku gradnje promenio dva stila. Na samom početku 1948. godine, Novi Beograd je zamišljen kao socrealistički grad, po uzoru na tadašnje gradove SSSR-a. Omladinci, koji su ga tada gradili, pevali su: “Gradili smo pruge, al to nije dosta. Gradićemo Beograd, da bude ko Moskva”. Tipični socrealizam zakačio je samo prvo stambeno naselje na Novom Beogradu – naselje Tošin bunar, koje je danas poznato kao “Paviljoni”. Godine 1950. je nastala pauza u izgradnji, jer je došlo do sukoba sa SSSR-om i država nije imala para. Kada je početkom 1960-ih ponovo krenula izgradnja Novog Beograda onda je novi stil gradnje bio u “modi”, tako da je tada primenjivan Korbizijev metod slobodne gradnje. Ovo je sistem koji je bio primenjivan na Zapadu, tako da nema veze sa socrealizmom iako danas mnogi tako misle.
 
Sličnosti verovatno postoje sa mnogim drugim gradovima građenim u to vreme. Neki pominju i Braziliju, a ja bih izdvojio Novi Zagreb, koji ima dosta sličnosti sa Novim Beogradom. Jednostavno, Novi Beograd je bio uzor drugim gradovima u SFRJ po pitanju gradnje.
 
Koje su to malo poznate činjenice o Novom Beogradu ?
 
Danas su mnoge činjenice o Novom Beogradu zaboravljene. Mnogi mladi ne znaju da je npr. stara trasa pruge od Zemuna ka Beogradu presecala gotovo čitav Novi Beograd i da se železnička stanica Zemun nalazila preko puta hotela Jugoslavija. Mnogi ne znaju da se, zbog pruge, do Novog Beograda stizalo samo ispod podvožnjaka (koji je ostao upamćen samo po studentskim demonstracijama 1968).
 
Zaboravlja se da se u početnoj fazi Novog Beograda sve radilo gotovo ručno, ali da su veliki napori i entuzijazam mladih ljudi koji su tada gradili Novi Beograd, uspevali da nadomeste nedostatak mehanizacije. Zaboravlja se činjenica da je Novi Beograd delo mladih ljudi – počev od mladih graditelja do mladih arhitekata koji su ga projektovali.
 
(izvor:blog.4zida.rs)

Ostavi komentar

Molimo vas da obratite pažnju na obavezna polja (*)!

Učitava se sadržaj...

Reklame

Povežite se sa nama

Pretraga

Reklame